Strona główna » Battodō

Battodō

Battodo jest to nazwa sztuki władania mieczem rozpowszechniona po II wojnie światowej. Wcześniej używano nazw ken-jutsu, iai-jutsu i batto-jutsu (zob. historia battodo). W Genbu-kai  zaawansowani mają możliwość szkolenia także w tej fascynującej sztuce.

Sensei Demura rozpoczął trening miecza jako dziecko u wielkiego mistrza Taisaburo Nakamury i nigdy nie zaprzestał praktyki. Od kilkunastu lat organizuje seminaria battodo w USA, zapraszając swoich przyjaciół z Japonii - mistrzów miecza. Ponieważ coraz więcej osób zwracało się do Senseia z prośbą o naukę, założył on organizację International Batto-Do Rengo-Kai Toyama-Ryu. Od niedawna przekazuje także nam swą wiedzę.

Na świecie istnieje wiele szkół ken-jutsu. Niektóre szukają swych korzeni w dawnych wiekach, inne odwołują się do stosunkowo młodych tradycji. Na tej stronie nie zamierzamy rozstrzygać sporów historycznych i ideologicznych. Oto podstawowe informacje o battodo.

Historia

Miecz w Japonii to nie tylko broń. Odgrywa wielką rolę w mitologii rdzennie japońskiej religii shinto, jako jeden z trzech świętych skarbów: miecz Kusanagi-no tsurugi, lustro Yata-no Jingi i kamień Yasakani-no magatama. Przez wieki miecz był nieodzownym atrybutem samuraja, jak mawiano - jego duszą.

Wygląd miecza zmieniał się w zależności od potrzeb wojennych. Były miecze krótkie do walki w tłumie wojowników, a także 2,5-metrowe do walki z konnicą. Ale symbolem miecza samurajskiego pozostaje KATANA - miecz o długości ok. 1 metra (w tym 60-70 cm głownia) ze stosunkowo długą rękojeścią umożliwiającą techniki dwuręczne.

W erze Meiji etos samuraja zaczął odchodzić w zapomnienie. Japonia otworzyła się na świat. Zaczęto przyjmować rozmaite europejskie i amerykańskie wzory. Jednak w okresie militaryzacji Japonii sztuka walki mieczem powróciła (choć tak naprawdę nigdy nie odeszła). Nauczano jej w szkołach oficerskich i w rodzinach mających samurajskie tradycje.

Jedna ze szkół zajęła miejsce szczególne. W 1873 roku powstała Rikugun Toyama Gakko. W 1925 r. część tej szkoły przemianowano na Toyama-ryu Gunto-no Soho. Tu właśnie oficerowie japońskiej armii uczyli się klasycznych siedmiu technik battodo, czyli wydobycia miecza i wykonania cięcia.

Po drugiej wojnie światowej trzej instruktorzy postanowili uczyć swej sztuki w szkołach ogólnie dostępnych. Ujednolicili swoje programy. Nie pozostał jednak żaden dokument. Jednym z owych trzech mistrzów był Taisaburo Nakamura (1911-2003). Założył on organizację Zen Nippon Toyama-ryu Iaido Renmei. Rozszerzył program szkolenia. Do klasycznych 7 kata dodał 8 nowych technik i 6 kumitachi. Najskutechniejszych technik poszukiwał w innych stylach sztuki miecza.

Można powiedzieć, że opracował nowy styl, który dziś bywa nazywany Nakamura-ryu. Sama sztuka również zmieniała nazwę: battojutsu, iaido. Niektóre z tych nazw po wojnie wywoływały złe skojarzenia, nawiązywały bowiem do militaryzmu epoki Toyo Hideki. Dlatego uczeń Nakamury - Toshishiro Obata zaproponował prostą nową nazwę - BATTODO (droga cięcia mieczem). Nazwa ta podkreśla duchowy aspekt treningu. "Do" to droga doskonalenia jednostki. Nakamura przyjął propozycję i zmienił nazwę swej organizacji na Zen Nippon Battodo Renmei.

Na ilustracji widzimy kaligrafię wykonaną przez mistrza Nakamurą dla Kenshi Obaty. "Tameshigiri (test cięcia) daje przyjemność, ale nie ma żadnego znaczenia, kiedy łączy się z bezmyślnością i beztroską".

Później organizacja ta rozpadła się na wiele innych używających różnych nazw np.todo, iaido, battodo. W efekcie niektórzy entuzjaści miecza poza Japonią pogubili się i zaczęli traktować iaido i battodo za odrębne sztuki.

Nawet dziś w Polsce można spotkać publikacje, w których autorzy twierdzą, że iaido jest to sztuka wydobycia miecza w pozycji siedzącej. Jest to nieprawda. Sam Taisaburo Nakamura w jednym z artykułów wyraźnie napisał, że iaido i battodo to dwie nazwy tej samej sztuki.

Taisaburo Nakamura w trakcie swego długiego i bogatego życia przeprowadził wiele pokazów i seminariów. Początkowo bazowały one na sztuce cięcia (tameshigiri), ale później rozwijał inne elementy kata. Obecnie na pokazach demonstruje się głównie wydobywanie miecza z cięciem oraz formy z partnerem, a także przecinanie snopów.

Sensei Fumio Demura i Battodō

Rodzice zapisali 8-letniego Fumio Demurę (w 1946 r.) do jednej z pierwszych otwartych szkół kendo. Pierwszy nauczyciel - mistrz Asano - był instruktorem kendo i karate. Mieli szczęście, gdyż właśnie na przedmieściu Jokohamy w Tsurumi swoją szkołę miecza otworzył Taisaburo Nakamura, który był nauczycielem mistrza Asano, a także znanego mistrza shito-ryu R.Sakagamiego. (Na zdjęciu z prawej: rok 1989 sensei Demura ze swoim nauczycielem battodo - mistrzem Nakamurą.) Fumio Demura trenował także judo kodo-kan (równolegle), a w 1953 roku zobaczył, że nieopodal jego dojo ken-jutsu otwarto zupełnie nowe dojo karate-do shito-ryu.

W tajemnicy przed rodzicami zapisał się również tam i zaczął odnosić ogromne sukcesy na zawodach. W 1961 roku zwyciężył w mistrzostwach Japonii wszystkich stylów w kumite. Poznał też wtedy wielkiego mistrza kobudo Shinkena Tairę i został jego uczniem. Zaczęło brakować czasu, tym bardziej, że Fumio Demura zaczął studiować ekonomię na uniwersytecie Nihon. W tej sytuacji - zamieszkał w dojo Tairy, by móc ćwiczyć w każdej wolnej chwili. Już wcześniej zrezygnował z judo. Karate-kobudo-battodo to były dziedziny, w których doskonalił się przez wiele lat. Już jako znany instruktor nadal uczył się karate i kobudo od wielkich mistrzów, jak Kenei Mabuni, Teruo Hayashi, Konishi, Chibana, Akamine oraz battodo od Seiji Ueki (aktualny szef organizacji Toyama-ryu) i Takeshi Mochizuki

Dziś sensei Demura jest jedną z najbardziej znanych i szanowanych postaci w świecie sztuk walki. Niestrudzenie uczy karate w wielu krajach świata, często uczy też kobudo (znane są jego liczne książki i kasety), ale tylko niewielu swoim uczniom przekazuje swą wiedzę o mieczu. Ma zresztą wspaniałą kolekcję japońskiej białej broni, m.in. miecz z XIII wieku.

Sensei czekał, aż polska grupa okrzepnie, zdobędzie doświadczenie. W 2004 roku po raz pierwszy nauczał nas battodo. Trening ten był ogromnym przeżyciem. Uczestnicy - często ćwiczący od kilkunastu lat - stwierdzali, że nic nie da sie porównać . z siłą koncentracji podczas treningu battodo. Podobne opinie można przeczytać w znakomitej książce Henryka Sochy pt."Nihonto Miecze japońskie".Autor widzi znaczne podobieństwa sztuki miecza i karate-do.

Technika

Jak już napisano wyżej, technika battodo opiera się na sztuce wydobycia miecza i zadania cięcia. Brzmi nieskomplikowanie, ale w praktyce okazuje się niebywale trudne. Właśnie dążenie do prostoty i oszczędności ruchu sprawia adeptom battodo sporo problemów na początku praktyki. Także samo cięcie nie polega na zwykłym machnięciu mieczem w określonym kierunku.

Naukę battodo rozpoczynamy od poznania miecza oraz miecza treningowego, potem przechodzimy do postaw i trzymania broni. Dalej czekają nas kata i ćwiczenia usprawniające władanie bronią. Wreszcie - tameshigiri.

Różne są typy miecza japońskiego, ale battodo ćwiczy się różnymi rodzajami długiego miecza, czyli katany. Najpierw ćwiczymy mieczem drewnianym (boken), następnie mieczem zwanym iaito. Jest on zwykle nieco lżejszy od bojowego, ma dłuższą rękojeść i nie jest naostrzony. Właściwy miecz katana, zwany też shinken, to miecz kuty z ostrym ostrzem.